Home » Archive by category වටිනා ධර්ම කරුණු

“පෝයදාට සිල් වැඩි නෑ” – පූජ්‍ය හෑහොඩ විපස්සි නායක ස්වාමීන් වහන්සේ…

“පෝයදාට සිල් වැඩි නෑ” – රත්මලාන ධර්මපර්‍යේශණාලයේ අධිපති, රාජකීය පණ්ඩිත පූජ්‍ය හෑහොඩ විපස්සි නායක ස්වාමීන් වහන්සේ
Continue reading

2019 උඳුවප් මස පුර පසළොස්වක පොහෝ දින, ධර්මානුශාසනාව

තුන්ලෝකාග්‍රවූ, භාග්‍යවත් වූ, අර්හත් වූ, දසබලධාරී, සුගත තථාගත සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේටත්, උන්වහන්සේ විසින් පරෝපදේශ රහිතව ස්ව උත්සාහයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ වශයෙන් අවබෝධ කරගෙන දේශනා කොට වදාළ උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මයටත්, උන්වහන්සේ විසින් දේශිත ඒ උතුම් ආර්ය මාර්ගයේ වැඩමකල – වැඩමකරවන ආර්ය මහා සංඝරත්නයටත් පළමුවද, දෙවනුවද, තෙවනුවද අපගේ නමස්කාරය වේවා!!! සාදු! සාදු!!...
Continue reading

අපණ්ණක ප්‍රතිපදාව හෙවත් නොවරදින මග

ආගමක් ඇදහීම මිනිසාට ආවේණිකව පවතින්නේ බොහෝ කාලයක සිටය. එසේම කිසිම ආගමක් නො අදහන මිනිසුන් අද මෙන්ම එදා ද සිටි බව බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙන් පෙනේ. ආගමිකයන් අතර ද එක්බඳුව හෘදයාංගමව ආගම අදහන අය නොවෙති. එලෙසින්ම ආගම ධර්මයන් ගේ විවිධත්වය ද, අද මෙන් එදා ද පැවැතී ඇත. බුද්ධකාලයෙහි ෂට් ශාස්තෘන්ද සිටි...
Continue reading

සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වීම

මෙයින් වසර දෙදහස් හයසිය සතරකට පමණ පෙර සිදුහත් බෝසතාණෝ භාරත වර්ෂයේ මධ්‍ය දේශයේ නේරඤ්ජරා නදිය අසබඩ ගයා ශීර්ෂයේ දී ලොව්තුරා බුද්ධත්වයට පත් වූ සේක. “මහණෙනි යම් කලෙක මට චතුරාර්ය සත්‍යය මෙසේ තිපරිවට්ට හා දොළොස් අයුරකින් ඇති ඥාන දර්ශනය තතු සේ අවබෝධ වීද මහණෙනි, එකල්හි මම දෙවියන් සහිත මරුන්...
Continue reading

සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වීම

මෙයින් වසර දෙදහස් හයසිය සතරකට පමණ පෙර සිදුහත් බෝසතාණෝ භාරත වර්ෂයේ මධ්‍ය දේශයේ නේරඤ්ජරා නදිය අසබඩ ගයා ශීර්ෂයේ දී ලොව්තුරා බුද්ධත්වයට පත් වූ සේක. “මහණෙනි යම් කලෙක මට චතුරාර්ය සත්‍යය මෙසේ තිපරිවට්ට හා දොළොස් අයුරකින් ඇති ඥාන දර්ශනය තතු සේ අවබෝධ වීද මහණෙනි, එකල්හි මම දෙවියන් සහිත මරුන්...
Continue reading

කර්මය හා පුනර්භවය

බුදු සමයේ මූලධර්ම අතර කර්මය හා පුනර්භවය යන විෂය ක්ෂේත්‍ර දෙකට සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමි වේ. ප්‍රාග් බෞද්ධ යන විෂය මෙම මාතෘකා පිළිබඳ විවිධ කරුණු දාර්ශනික ලෙස සාකච්ඡා කොට ඇත. ආත්මවාද මත පදනම් වීම එම ඉගැන්වීම්වල විශේෂ ලක්ෂණයයි. එම නිසා ශාශ්වත දෘෂ්ටිය (දිගින් දිගට සැරිසරණ ආත්මයක් ඇත යන විශ්වාසය)...
Continue reading

දහම බබළන්නේ විවෘත වූ තරමටයි

අප තථාගත සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ වදාළ ධර්මයෙහි යහපත් ජීවිතයක් සඳහා පැහැදිලිව දක්වනවා. පුද්ගලයින්, පවුල, සමාජය යහපත් පැවතුම් පෙන්වා දෙනවා. දෙවියන් වන්නේද, ආධ්‍යාත්මික පුද්ගලයන් වන්නේද, සුර අසුර වන්නේද මිනිසුන්ය. බුදුදහම පිළිපැදිය යුතු ධර්මයකි. ඇදහිලිවලට යොමුවී සිටින්නේද බෞද්ධයන්, ජනතා විශ්වාසය දිනා ගනිමින් සමාජගත වී ඇති ඇදහිලි ක්‍රම හා බුදුදහම සම්බන්ධයෙන්...
Continue reading

නිර්වාණය අවබෝධ කරගැනීමේ මාර්ගය තවමත් දුරස්ථයි

බොහෝදෙනා අනුන් වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කරන නමුත් තමන් වෙනුවෙන් සාක්ෂාත් කරගැනීම සඳහා එතරම් උනන්දුවක් නොදක්වන නිවන් මඟ සැබැවින් ම ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් අවබෝධතා ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගත යුත්තකි. නගරයකට පිවිසිය හැකි විවිධ ද්වාර මෙන් නිර්වාණගාමී මාර්ගය වෙත එළැඹිය හැකි විවිධ මාර්ග පිළිබඳවත් එහි ගමන් කිරීම පිළිබඳවත් සැකෙවින් සිදුකෙරෙන මේ සාකච්ඡාවට ධර්මානුකූල...
Continue reading

එහිපස්සිකෝ වැඩසටහන

එහිපස්සිකෝ -පළමු විඩියෝව – swarnavahini.lk මෙතනින් යොමුවෙන්න   එහිපස්සිකෝ -දෙවෙනි විඩියෝව – swarnavahini.lk මෙතනින් යොමුවෙන්න.  එහිපස්සිකෝ -තෙවෙනි විඩියෝව – swarnavahini.lk මෙතනින් යොමුවෙන්න  
Continue reading

ආමිස දානය

රත්මලාන ධර්ම පර්යේෂණාලයේ අධ්‍යක්ෂ,හෑගොඩ විපස්සී හිමි සමස්තයක් වශයෙන් බලන කල්හි යම්කිසි පුද්ගලයෙකු විසින් ධාර්මිකව උපයා සපයා ගත් වස්තුව හෝ තමාට දායාද වශයෙන් ලැබුණු වස්තුව හෝ ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ යන අකුසල මුල් ක්‍ෂය කිරීම පිණිස පූජා කිරීම, පරිත්‍යාග කිරීම, ප්‍රදානය කිරීම ආමිෂ දානයයි. ධාර්මික ශ්‍රමදායකත්වය ද මේ ගණයටම අයත්...
Continue reading

රැකීමට පහසු අපහසුම සීලය

උපුටාගත් 2012.07.03 දින පත්‍රය හා සම්මන්ධයි ඇතැම්හු කය පිනවීමට දවසකට මුදල්, ශ්‍රමය, කාලය කොපමණ වැය කරත් ද? එනිසාම අපකීර්තියට පමණක් නොව ජීවිත හානියට ද පත් වූ අවස්ථා නොවෙත්ද? කායික ඉන්ද්‍රිය සංවර කරගන්ට උත්සාහ කරා නම් සැනසීමට පත්වේ. ඔබට යුක්ති සහගතව ධර්මානුකූලව ඉන්ද්‍රිය පිනවීමට බුදුදහමින් තහංචි නැත. කෙනෙක් ආවාහ විවාහ...
Continue reading

රැකීමට පහසු අපහසුම සීලය

සීලය යනු සිත, කය, වචනය යන දොරටු තුනෙන් කය, වචනය යන දොරටු දෙක සංවර කර ගැනීම යි. වැරදි වලින් කය වචනය රැක ගැනීමයි. පරපණ නැසීම, සොරකම් කිරීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම ආදී වශයෙන් ශාරීරිකව සිදු කරනු ලබන වැරදි වලින් වෙන්වීම කායික සංවරයයි. බොරු කීම, කේලම් කීම, වැඩකට නැති නිෂ්ඵල...
Continue reading

මාර පරාජය

දුෂ්කර ක්‍රියා කළ සමයේ වසර සයකුත් බුද්ධත්වයෙන් වසරකුත් පමණ කාලයක් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සිදුරු සොයමින් මාරයා ලුහුබැන්ද ආකාරය සංයුක්ත නිකායේ සත්තවස්සික සූත්‍රයේ විස්තර කෙරේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ මාරයාව සිය වසඟයට ගත නොහැකිව උකටලීව සිටින විට මාර දියණියන් වන තණ්හා රතී රඟා හා විවිධ හාව භාව ක්‍රියාවන්ගෙන් වසඟ කිරීමට ගත් ප්‍රයත්න...
Continue reading

නව අරහාදී සම්බුදු ගුණ බල මහිමය

නව අරහාදී සම්බුදු ගුණ බල මහිමය සත්ථා දේව මනුස්සානං සම්බුදු ගුණය කේවල පරිපූර්ණ වූ ව්‍යක්‍ජන සහිතව මුල, මැද, අග කලණ වූ දහමක් දෙසූ එකම ශාස්තෘවරයාණන් වන බැවින් ද තවත් බුදුවරයෙකුට පමණක් සමවන අනෙකෙකුට අසම වන හෙයින් ද දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ සත්ථා දේවමනුස්සානං වූ ප්‍රතිමූර්තිය සම්මා සම්බුදුරදුන්ම ය...
Continue reading

සංඝයා භේද කිරීම අපායේ උපදින බරපතල අකුසලයකි

සෝවාන් වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය – 33 සෝතාපන්න ආර්යයන් නැතහොත් සෝවාන් මාර්ග පල ලාභී උතුමාගේ ස්‌වභාවයන් පිළිබඳ ලොකු කුඩා සෑම බෞද්ධයකු අතර ප්‍රචලිත සුත්ත නිපාතයේ ඇතුළත් රතන සූත්‍රයේ මෙසේ සඳහන් වේ. සහාවස්‌ස දස්‌සන සම්පදාය නයස්‌සු ධම්මා ජහිතා භවන්ති සත්තාය දිට්‌ඨි විචිකිච්äන්ඤ්ච සීලබ්බනං වාපි යදන්ටි නිඤ්චි චතූභපායෙහි ච විප්පමුත්තො...
Continue reading

දන් දීමේ ආනිසංස හඳුනා ගනිමු

සත්ත්වයාගේ සසරේ පැවැත්ම ලෝභ – ද්වේෂ, මෝහ යන අකුසල් මුල් නිසාම සිදු වෙනවා. එහිලා විමුක්‌ති මාර්ගයේ ප්‍රථම පියවර උදෙසා දාන සංකල්පය අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක්‌. දානය කියන්නේ දීමයි. එය පරිත්‍යාගය වශයෙන් ද හඳුන්වනවා. දානය යන පදය සෑදෙන්නේ “දා” යන ධාතුවෙන්. චාග යන පදය ද දානය යන්නට පරියාය පදයක්‌. පරියාය කියන්නේ...
Continue reading

තුන්සිත පහදා ගෙන දෙමු දානය

සෝවාන් වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය 24, රත්මලාන ධර්ම පර්යේෂණාලයේ හෑගොඩ විපස්‌සී හිමි බෞද්ධ වචන මාලාවේ දානය යන වචනයට සුවිශේෂී ස්‌ථානයක්‌ හිමි වේ. සන්තානගත කෙලෙස්‌, පහකොට නිර්වාණ සුවය සාක්‍ෂාත් කිරීමේ විමුක්‌ති මාර්ගයේ මූලික පියවර වන්නේ දානයයි. සමාජගත දියුණුවේ පදනමක්‌ වශයෙන් ද දාන සංකල්පය ක්‍රියාත්මක කළ යුතු ආකාරය විවිධ සූත්‍ර...
Continue reading

කාමයේ වරදවා හැසිරීම පව පින අතර ගැටුමකි

සෝවාන් වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය 17 තෙවැනි සික පදයේ “කාමෙසු” යනු බහුවචන පදයක්‌ නිසා ඇතැමෙක්‌ “කාමයන්හි” යනුවෙන් අර්ථ දක්‌වනවා. තවදුරටත් පැහැදිලි කරනවා නම් ඇස්‌, කන්, නාසාදී ඉඳුරන් සංවර කර ගැනීම තෙවැනි සිකපදයෙන් කියෑවෙන බව ඇතැමකුගේ අදහසයි. මේ ඉන්ද්‍රිය සංවරය ගිහි ශික්‌ෂාවේදී අදාළ වන්නේ නෑ. ඇත්ත වශයෙන්ම “කාමෙසුමිච්ඡාචාරය” කියන්නේ...
Continue reading

කාමේසුමිච්ඡාචාරා හෙවත් වැරදි ලෙස මෙවුන් දම් සේවනය කිරීම

සෝවාන් වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය 17 අරියකන්ත ශීලය හෙවත් පඤ්චසීලයේ තෙවන සිල්පද ”කාමේසු මිච්ඡාචාරා වේරමණී සික්‌ඛාපදං සමාදියාමි” යනුයි. එහි සාමාන්‍ය අදහස ”මම කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වළකින සිල්පදය සමාදම් වෙමි” යනුයි. කාමේසු මිච්ඡාචාරා කියන්නේ කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමටයි. තවදුරටත් පැහැදිලි කරන්නේ නම් ලෝක සම්මත චාරිත්‍රයට අනුකූල නොවන පරිදි කාමයෙහි හෙවත්...
Continue reading

දහම නොදැන අටුවාචාරීන් වහන්සේලාට ගරහන්නෝ සාහසිකයෝය

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ශ්‍රී සද්ධර්මය ත්‍රිපිටකයේ සඳහන් වෙනවා. අභිධර්මය ඇතුළු විවිධ සූත්‍ර ඇතුළත් මෙහි තුන්පිටකය සමඟ නිතැතින්ම කියෑවෙන ග්‍රන්ථාවලියක්‌ තියෙනවා. එය අප හඳුන්වන්නේ අටුවාව ලෙසයි මෙය පාලි භාෂාවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ අට්‌ඨ කතා ලෙසයි. පාලි භාෂාවෙන් අට්‌ඨ කතා යන්න “අටුවා” ලෙස ව්‍යවහාරයට පැමිණ තිබෙනවා. බුද්ධ දේශනාව ආශ්‍රයෙන්ම අටුවාව...
Continue reading

ද්වේෂය ඊර්ෂ්‍යාව මසුරුකම සහ මානය ලෙසින් ඉස්‌මතුවන කෙලෙස්

සෝවාන්වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය – 09    මෙම ලිපියේ පළමු කොටස ගිය සතියේ පළවිය ද්වේෂය රෞද්‍ර ස්‌වභාවය ගන්නා ද්වේෂය, භය ස්‌වභාවය ගන්නා ද්වේෂය, ප්‍රතිකූල (පිළිකුල්) ස්‌වභාවය ගන්නා ද්වේෂය, ශෝක ස්‌වභාවය ගන්නා ද්වේෂය යි. ද්වේෂය සතර ආකාර වේ. එය ද අනේක වේශයෙන් පහළව සත්ත්වයන් රවටන්නේය.   ක්‌ෂාන්ති වේශයෙන් චඤaචක ද්වේෂය...
Continue reading

සමාධිගත නොවූ සිතට කෙලෙස්‌ පාලනය කළ නොහැක

සෝවාන්වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය – 08 පඤ්චස්‌කන්ධය උපාදාන වශයෙන් ගැනීම කෙලෙස්‌ ඇති වීමේ හේතුවය. ඒ නිසා රහත් නොවූ සෑම සත්වයෙකුටම කෙලෙස්‌ තිබෙනවා. එහෙත් සෑම කෙනෙකුගේම කෙලෙස්‌ එක හා සමාන වන්නේ නෑ. සෝවාන් වන තෙක්‌ම කෙලෙස්‌වල ස්‌වභාවය ප්‍රකෝපකාරීව හැසිරීමයි. මේ කෙලෙස්‌ යටපත කරගැනීම නිසා පුද්ගලයා ශාන්ත ස්‌වරූපයෙන් හැසිරෙනවා. ශිෂ්ට...
Continue reading

අප දවන කෙලෙස්

සෝවාන්වීම පිළිබඳ ධර්මානුකූල විවරණය – 07 සෝවාන් වීමට නම් කෙළෙස්‌ නැසිය යුතුයි. නමුත් සෝවන් වීමේදී සහමුලින්ම කෙලෙස්‌ නැසීමක්‌ සිදු නොවේ. සහමුලින්ම කෙළෙස්‌ නැසෙනුයේ නිර්වාණය අවබෝධ කර ගැනීමේදී පමණයි. කෙළෙස්‌ නැති කළ හැක්‌කේ කෙළෙස්‌ යනු කුමක්‌ද යන්න නිවැරදිව වටහා ගැනීමෙන් පමණයි. ත්‍රිපිටකයේ කෙළෙස්‌ යන්න නම් කීපයකින්ම හඳුන්වා දී තිබෙනු...
Continue reading

සොඳුරු කැදැල්ලේ සතුට රජ කරවමු

අද වන විට විවාහ සංස්‌ථාව විවිධ හැලහැප්පීම්වලට ලක්‌වෙමින් තිබේ. සතුටින් ගත කළ යුතු විවාහ ජීවිතය සමහරු ගත කරන්නේ අසතුටිනි. කලකිරීමෙනි. මෙම තත්ත්වයෙන් මිදී සාර්ථක ජීවිතයකට මග පාදා ගන්නේ කෙසේද? ඒ සඳහා බුදු දහමින් ලැබිය හැකි ආදර්ශය කෙබඳුද? අද ධර්ම සංවාදයට බඳුන් කෙරෙනුයේ මෙම කාරණයයි. සමාජයේ කුඩාම ඒකක ලෙස...
Continue reading

මිනිස්‌ සිත හඬවන…නළවන සිහින

සිහින ලෝකයක තනිනොවුණු කෙනෙක්‌ මෙලොව නොමැත. සිහින නොදකින පුද්ගලයොත් මෙලොව නොමැත. සිහිනය කියන්නේ ලොකු කුඩා භේදයකින් තොරව සෑම පුද්ගලයකුම ලබන අපූර්ව අද්දැකීමකි. මිනිසා සිහින දකිතත් සිහින නොදකින කොට්‌ඨාසයක්‌ද වෙති. කෙලෙස්‌ ප්‍රහීන කළ බුදු, පසේබුදු සහ මහ රහත් යන මාර්ග ඵල ලැබූවෝ සිහින නොදකිති. කෙසේ හෝ වේවා සිහිනය යනු...
Continue reading

පවෙන් මිදී හැම විටම නිවැරැදිව ජීවත් වෙමු පුනර්භවය මේ මොහොතේත් සිදුවෙයි….

පුනර්භවය පිළිබඳ බෞද්ධ ඉගැන්වීම කෙබඳුද? පවෙන් වැළැකී සිටීමට පුනර්භවය පිළිබඳව අවබෝධ කර ගැනීම වැදගත් වන්නේ කෙසේද? අද ධර්ම සංවාදයට බඳුන් කෙරෙනුයේ මෙම කාරණයයි. පුනර්භවය යන්න පාලියෙන් සඳහන් වනුයේ “පුනබ්භව” ලෙසිනි. එක්‌ භවයක අවසානය මරණයෙන් සංකේතවත් වනවා මෙන්ම අලුත් භවයක ආරම්භය ප්‍රතිසන්ධියෙන් සංකේතවත් වේ. ප්‍රතිසන්ධිය යනු නැවත හට ගැනීමයි....
Continue reading

යහපත් අඹුසැමියෝ දෙවියන්ගෙන් පවා නමස්‌කාර ලබති

තෘප්තිමත් විවාහ ජීවිතයකට සතුට කෙතරම්ම වැදගත්ද? අපි පසුගිය සතියේ ඒ පිළිබඳව ධර්මානුකූල අවබෝධයක්‌ ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළෙමු. මේ එහි දෙවැනි පියවරයි. අනේපිඬු සිටුතුමාගේ පුතා විවාහ වුණේ සුජාතා නම් වූ තරුණියක සමඟයි. සුජාතා කියන්නේ ධනංජය සිටුවරයාගේ දියණියයි. ධනංජය යනු විශාඛා මහා උපාසිකාවගේ පියාණන්. ඒ අනුව විශාඛාවගේ නැඟණිය වූ සුජාතා...
Continue reading

ධර්මය නිවැරදිව දකින්න

සමාජයේ යහ පැවැත්මට ධර්මය අත්‍යවශ්‍යය. සමාජගත මිනිසාගේ සංවරය ඇති කරනුයේ ධර්මය විසිනි. කෙසේ නමුත් “ධර්ම” කියන වචනය බුදුදහමේ අර්ථ දක්‌වන ආකාරයටම අන් ආගම්වල සහ දාර්ශනික මතවල අර්ථ දක්‌වන ආකාරයට සමාන වන්නේ නැහැ. “ධර්ම” යන වචනය සෑදී ඇත්තේ “ධර්ම” ධාතුවෙනි. පාලි සංස්‌කෘත හින්දු ඇතුළු පෙරදිග භාෂාවල “ධාතුව” මූලික කරගෙන...
Continue reading

සෝවාන් මග වළකන අඳුරු සෙවණැලි

බෞද්ධයන්ගේ උතුම් ප්‍රාර්ථනාව වනුයේ සියලු කෙළෙස්‌ ප්‍රහීන කොට නිර්වාණය අවබෝධ කර ගැනීමයි. නිර්වාණය අවබෝධ කර ගැනීමේ පළමු පියවර වන්නේ සෝවාන් මාර්ගඵලය ලැබීමයි. සෝවාන්වීම පිළිබඳව මේ වන විට සමාජයේ විවිධාකාර අදහස්‌ දක්‌නට ලැබේ. සමහරු සෝවාන් වූ බවට ඔවුහුම කියා ගනිති. තවත් සමහරු තමන්ට අනුන් සෝවාන් මාර්ගඵලලාභියකු කළ හැකි යෑයිද...
Continue reading

බූදු සසූනේ ආයූෂ තව වසර 2450ක් ද ?

බූදුන් වහන්සේ පරිනිර්වාණයට පත්ව මේ වන විට වසර දෙදහස් පන්සිය පනහක් පමණ වේ. පූරා වසර පන්දහසකින් ශී්‍ර සද්ධර්මය අන්තර්ධානය වන බව පූරාතනයේ සිට පවත්නා සූප්‍රකට ප්‍රවාදයකි. ඒ අනූව බූදු සසූනේ ආයූෂයෙන් අඩක් මේ වන විට ගතවී ඇත. තවත් වසර දෙදහස් හාරසිය පනහක් (2450) ක් පැවැතිය යූත්තේය. මෙම ගණන්...
Continue reading